Ooit was de leeftijd om met pensioen te gaan een logisch criterium. Als je de 65 passeerde was je oud, kreeg je lichamelijke gebreken en was je kortom minder productief. Dat was in een industriële tijd voor de automatisering en computerisering, het was vooral de mechanisering van ambachtelijke arbeid. Dan kan je wel meer produceren voor meer mensen, maar het overgebleven werk is niet per se makkelijker.
Ook was de medische stand nog niet zo ver als het nu is. Vooral dankzij informatietechnologie en rekenkracht is onze levensverwachting enorm gegroeid. Zelfs ondanks al die schadelijke verslavingen aan slechte leefstijlen die de industrie aan ons verkocht.
Leeftijd is geen goed criterium meer. Maatwerk is nodig. Maar we kunnen productiviteit wel meten. Zeker werkgevers kunnen dat.
Daarnaast is pensioneren ook een grote verandering in een mensenleven. Moet je dat mensen op leeftijd wel aandoen? Is het niet veel menselijker om ze minder te laten werken? De gepensioneerde is dan ook verlost van de existentiële vraag over het leven na de pensionering. Er is dan geen voor en na maar continuïteit.
Als je productiviteit omlaag gaat dan neem je langer rust. Als je lichaam moet herstellen, dan volg je het advies van de arts op.
Maar als je doelbewust je eigen productiviteit aan het saboteren bent om ontslagen te worden dan krijg je dat ontslag ook. Er wacht je een werkloosheidsuitkering, maar die is geen vetpot. Als je gespaard hebt, dan kan je dat spaargeld gebruiken om van te leven.
Voor pensioenfondsen hoeft dan ook niets te veranderen. Je mag pensioneren maar dat hoeft niet volledig. Je krijgt proportioneel uitgekeerd voor hoeveel je minder werkt.
In landen met een omslagstelsel, zoals Frankrijk, waarin de werkende werknemers het pensioen betalen van de gepensioneerden betekent het dat veel werknemers het zich niet kunnen veroorloven om minder te werken zolang ze nog productief kunnen zijn. Waarschijnlijk zijn veel gepensioneerden ook niet meer productief te krijgen. Ze zijn al jaren weg bij hun werkgever. Maar werkgevers krijgen wel gepensioneerden aan de deur die komen solliciteren. Als werkgevers die gepensioneerden niet durft aan te nemen dan heb je bewijs dat ze onproductief zullen zijn. Ik betwijfel of alle gepensioneerden nu afgewezen zullen worden, want een laagproductieve werknemer met bijbehorend salaris wil je liever dan eindeloos open staande vacatures.