Sorry hoor, maar in je recente artikel heb je het eenzijdige perspectief van Delta overgenomen. Dit is onevenwichtig.
De woorden die je kiest, de dynamiek die je beschrijft, de waarschijnlijke reden om het te publiceren, het is allemaal vanuit dat perspectief.
Dat is dan ook niet het perspectief van een maatschappelijk relevante, afzender in nood. Maar een professionele afzender die woordvoerders in dienst heeft, een studie kan bestellen en daar met persberichten en dergelijke aandacht voor kan vragen. Makkelijke kopij, ook inhoudelijk.
Dat gaat ten koste van het perspectief van de niet-georganiseerde burgers en de planeet. De planeet stuurt geen persbericht (behalve in de vorm van klimaatopwarming, maar dat komt niet als zodanig in de krant maar als ‘natuurramp’) en laat geen studie over de economische effecten uitvoeren.
Laat me daarmee beginnen. In economische termen. De ‘externaliteiten’ blijven onbenoemd terwijl die toch echt essentieel zijn. De kosten die op derden worden afgewenteld: de gratis milieuschade, de gratis geluidsoverlast, het gratis gebruik van de lucht, het gratis dumpen van ongevraagde toeristen die druk leggen op de schaarse openbare ruimte en voorzieningen van Amsterdam.
Ja, die bezoekers bezorgen dan misschien wel economische activiteit. Maar dat doet oorlog en opruimen van milieuvervuiling ook. Is het iets wat het melden waard is? Is het gewenst?
Eerlijk gezegd zijn die bestedingen waarmee in het artikel geschermd worden verhoudingsgewijs klein. 223 miljoen euro? Dat is echt heel weinig als je het afzet tegen al die genoemde ellende. De gezondheidskosten voor de onderwonenden, hun kinderen die maanden schoolachterstand oplopen, de uitstoot, dat staat niet in dat rapport. Die zijn onbelangrijk voor de luchtvaartmaatschappij immers, externaliteiten. Maar ook is die 223 miljoen weinig als je het afzet tegen wat ASML verkoopt. Of de kennis die studenten aan de universiteiten hier opdoen. Of wat het reguliere MKB hier presteert. Wie geeft er hier om Delta? Meer precies: de aandeelhouders ervan die hopen op een goed rendement.
Onduidelijk is of genoemde bezoekers wel echt voor Amsterdam komen (en wat hier ‘besteden’?). Of waren ze verleid hier over te stappen op een vervolgvlucht na een weekendje Amsterdam? Is de besteding een ticket bij KLM? Of gaan ze hun rondreis door Europa hier beginnen? Als Amerikaanse toeristen niet op Schiphol vliegen om hun rondreis te beginnen maar een ander vliegveld dan komen ze in de meeste gevallen alsnog langs Amsterdam omdat het in bijna alle lijstjes van geliefde bestemmingen staat. Anders gezegd, je krijgt ze niet weg geslagen uit Amsterdam, die toeristen. Niks ‘stay away’, ze blijven komen.
Misschien dan voor 12% minder via Schiphol, maar dan komen ze wel via een andere ingang. Effectief instrument die taks dan. Daarna kunnen andere luchthavens er ook mee beginnen. Alleen nu niet omdat Schiphol graag vluchten overneemt van ze.
Als ze massaal op België en Duitsland gaan vliegen door een lagere luchthavenbelasting dan zullen ze daar vroeger of later ook wel het licht zien en de belasting omhoog gooien. Misschien net onder die van Schiphol. Prima, minder overlast dan. Eigenlijk is 12% nog een mager resultaat van de taks. Dat kan ook de kop van het artikel zijn: “Vliegtaks nog niet zwaar genoeg volgens rapport van Delta”
En dan nu even over de gekozen woorden:
“Krimp en vliegtaks zullen volgens luchtvaartgigant Delta Schiphol raken, maar de onderliggende boodschap is omineuzer”
alternatieve kop:
“Vliegtaks effectief instrument, bevestigt studie van luchtvaartgigant Delta: Schiphol zal vluchten bespaard blijven”
“zou leiden tot jaarlijks 142.000 minder Amerikaanse bezoekers en 223 miljoen euro minder bestedingen, volgens de studie.”
alternatieve formulering:
“zou jaarlijks 142.000 Amerikaanse bezoekers weg kunnen houden. Ze zouden hier ook maar 223 miljoen besteden, volgens de studie. Een fractie van de veroorzaakte schade. De inkomsten van de taks is meer en vloeit naar de schatkist als schadevergoeding.” (vergt wel uitzoeken, is een aanname van me).
Dit is ronkende reclame:
“De Amerikaanse luchtvaartgigant is de grootste intercontinentaal vliegende buitenlandse luchtvaartmaatschappij op Schiphol en voert zijn vluchten uit in nauwe samenwerking met KLM. Delta levert op Schiphol passagiers aan voor het Europese KLM-overstapnetwerk, terwijl KLM dat in onder meer Atlanta doet voor het Amerikaanse Deltanetwerk.”
Alternatieve formulering:
“De samenwerking tussen Delta en KLM veroorzaakt veel overstap-passagiers op Schiphol. Dit zijn passagiers die extra landingen en starts veroorzaken maar minder vliegtaks betalen en de terminal niet verlaten. Buiten de luchtvaartindustrie leveren ze praktisch geen toegevoegde waarde.”
Pas later in het artikel blijkt dat de taks de overstappers niet treft. Dus de zorgen van Delta gaan vermoedelijk over de overstappers. Maar omdat die ons gestolen kunnen worden komen ze met hun onderzoek over wat Nederland misloopt. Kan een leuke alinea opleveren.
“De boodschap van het onderzoek is onheilspellend.”
Alternatieve formulering:
“Het onderzoek bevestigt dat de vliegtaks effectief is.”
“De regering-Trump reageerde meermaals dreigend omdat die ingrepen op gespannen voet staan met Amerikaans-Europese luchtvaartverdragen.”
Alternatieve formulering, vergt wat toelichting:
“De Amerikaanse luchtvaartindustrie vraagt de regering-Trump om een vliegtaks te beantwoorden met het dreigen met tegenmaatregelen.” (want de luchtvaartverdragen sluiten niet uit dat luchthavens om maatschappelijke, gemotiveerde redenen mogen krimpen. Dat is een andere categorie dan zomaar airlines uitsluiten, bijvoorbeeld om de eigen nationale carrier te bevoordelen. Een luchthaven mag schaarste invoeren en opvoeren. Dat is heel normaal. Niet leuk voor Delta c.s., maar pech.
“KLM-moeder Air France-KLM zoekt, mede vanwege de beperkingen in Nederland”
Alternatieve formulering:
“Zoekt, vanwege de schaarste in Nederland”
Beperkingen zijn typisch het vocabulaire vanuit de luchtvaartindustrie. In economische termen is er gewoon schaarste en dat heeft een prijs. De prijs gaat omhoog. Kennelijk doen de Denen en de Portugezen hun schaarse ruimte in de uitverkoop. Tot ze daar bij zinnen komen zal de industrie daarvan proberen te profiteren.
“Of Delta stappen neemt als Nederland de plannen doorzet, laat de maatschappij nog in het midden.”
Alternatieve formulering:
“Hoe effectief de taks precies zal uitpakken moet nog blijken. Delta besluit pas nà het invoeren van de taks of en hoeveel het minder op Schiphol zal vliegen.”
Er zit nog meer in je artikel, maar je begrijpt waarschijnlijk inmiddels wel hoe belangrijk een perspectiefwissel volgens mij is. En zeker omdat het ‘institutionele’ perspectief (van de luchtvaart) in het voordeel is. Andere perspectieven zijn arbeidsintensiever, moeilijker, vergt omdenken, hebben geen telefoonnummer onder een persbericht staan. De planeet kan je niet bellen, dat vergt een belsafari langs onderzoekers die zich hierover doorgaans niet zo helder uitdrukken omdat ze geen woordvoerder van de planeet zijn maar van hun (beperktere) onderzoek. Actiegroepen zijn ook bezig met hun eigen belang (gezondheid) en niet per se het milieu.
—
met vriendelijke groet,
ReindeR Rustema | reinder@rustema.nl | https://rustema.nl
Hierop kreeg ik een antwoord dat Parool schrijft over Schiphol omdat dit voor de lezers van belang is. De bron of inhoud speelt geen rol zolang de informatie feitelijk, juist en verifieerbaar is.
Luchtvaart, bewonershoek of milieubeweging kunnen allemaal bron zijn schrijft hij. Delta Air Lines is een van de belangrijkste op Schiphol, daarom was dit beoordeeld als relevant voor de lezers. Het past binnen de brede berichtgeving over het onderwerp. “Voor andere invalshoeken verwijs ik daarnaar.”
Mijn antwoord daar weer op:
Beste Herman Stil,
het gaat mij om het perspectief over dit onderzoek van Delta. Daar kan je anders over schrijven.
Begrijp me niet verkeerd, ik beargumenteer niet dat er niet over Schiphol geschreven moet worden. Wèl dat het niet-georganiseerde perspectief (de planeet, bewoners) minder makkelijk de krant haalt. Planeet stuurt geen persberichten, bewoners bestellen geen uitvoerig economisch onderzoek, onderzoekers pushen de inhoud van onderzoek niet (zijn geen activisten).
Daardoor krijgt het ‘industrieperspectief’ automatisch disproportioneel meer aandacht.
De milieubeweging heeft weinig werknemers en geld om nieuws ’te maken’. Laat staan dat ze er zo goed in zijn als de industrie. Een paar fte versus een bedrijf met miljoenen omzet, inclusief lobbyisten, spindokters en pr-mensen van de hoogste kwaliteit. De industrie zal informatie als feitelijk, juist en verifieerbaar presenteren. Andere relevante feiten en perspectieven (die ook waar zijn) vergen uitzoekwerk voor de journalisten.
Door de toonzetting en het gekozen perspectief wordt deze grote luchtvaartmaatschappij bevoordeeld. Terwijl ze al in het voordeel zijn.
Die andere gerelateerde zaken die maatschappelijk belangrijker zijn komen niet aan bod in dit artikel. Voor de lezer nodigt dit uit om het ‘frame’ van Delta over te nemen. In dit geval: “die overheid weer met die ongewenste beperkingen! Kijk eens hoeveel bestedingen we mislopen! En dat gaat allemaal naar het buitenland! Schande!”
Andere lezingen van dit stuk zijn veel en veel moeilijker. Ik gaf voorbeelden hoe dezelfde informatie anders geformuleerd kan worden. De effectiviteit van de vliegtaks in plaats van de vermeende schade voor Delta.
—
met vriendelijke groet,
ReindeR Rustema | reinder@rustema.nl | https://rustema.nl
Na afloop ontving ik dit plaatje uit 2024 uit een andere bron met een screenshot van iets op X dat de conversatie een extra laag geeft. Vragen oproept.
